|
PICCOLO DIZIONARIO CANOSINO-ITALIANO
Un piccolo dizionario che aggiorneremo e completeremo nel tempo. Conoscete dei termini che non sono stati inseriti? Aiutateci a comporre il dizionario Canosino > Italiano. Inviateci i vostri scritti a info@canosaweb.it.
abbachet , placato, calmato. abbadè, badare. abbagnet, bagnato. abbambè, bruciacchiare. abbasc, abbasso, giù,
abbascè, abbassare, . abbaaset, giudizioso. abbatt, battere. abb-gnet, sazio. abbiars, avviarsi. abb-ndars, fermarsi per un po. Dal latino (Abendo). abbracheut, rauco. abbramè, alzare la voce.  abbrazzè, abbracciare. (Abbrazzars la crauc) soffrire pazientemente. abbrust-Ieut, abbrustolito. abbucchè, abboccare. abbufacchiet, gonfio di acqua. abbunnanz, abbondanza. abbusc-chè, guadagnare. abbusignè, abbisognare. abbuttars, mangiare molto. abbuttè, gonfiare. abbuv-rè, abbeverare. abbuv-sceut, risorto. accannet, accollato. accaparrè, prendersi tutto. accapputtet, coperto per bene con il cappotto. accap-zzè, raccapezzarsi. accarrè, cacciare. accar-zzè, accarezzare. accasè, maritare. accattè, comprare. accavaddè, sopraffare. acc, sedano. accer, dirimpetto. accett, accetta. Dal francese (hacchet- te). acchiè, trovare, incontrare. Acchiè ch 'nnand. acchiel, occhiali. acchiet, trovato. Acchièt la fofm du pet teuw achieut, chiudere. acch-mmogghij, coprire, nascondere.acch-ssit, così. acciaffè, acchiappare. acciavattè, acciabattare. acciss, grossi guai. acciungh-neut, storpio. acciupp-net, paralizzato. acch-liss, eclissi. acc-rassaul, di fronte al soJe. acc-rrars, accapigliarsi. acc-rret, arrabbiato, offeso. acc-s, ucciso. accucchiè, unire. accumbagnè, accompagnare. accum-gghiè, coprire. accum-nzè, incominciare. accund, acconto. accundandè, accontentato. accung-rtè, preparere per bene. accurcè, accorciare. accurciateur, via breve. accurdet, accordare. Dal latino (accor- dare) accontentato. accust, accanto. accustè, accostare. a-c-n-, acino d'uva, bacca. acqu, acqua. L'acqua truv-l; mar-n; l'ac- qua sei. acqua a' vind, acqua a vento. acquaiul, acquaiolo, venditore di acqua nei barili. acquasand, acquasanta. acquasandir, piletta dell'acqua santa. acquasel, panzanella. acquer, brina. adattè, adattare. adacquè, innaffiare. addaur, odore. addr-zzè, drizzare. addubbij, anestesia. addulcesc, addolcire. Addul-ret, Addolorata. addum-rè, ritardare. addunè, raccogliere. addurm-ndè, addormentare. addurm-sceut, intormentito, intorpidito. adduv-nè, indovinare. aderg, mettere in piedi, alzare, edificare. adenn adenn, piano piano. adirt, in piedi. . acch-resc, allungare.aduchet, educato. affaccè, affacciare. affaguttè, piegare in fretta. affamet, affamato. affann, affanno. affarist, affarista. affascè, fasciare. affatet, magico. affaugnet, alterato, guasto. aff-bbiè, affibbiare. aff-dè, affidare. affenn, offendere. affiatet, affiatato, intesa. affidd affidd, Affettato. affitt, affitto. aff-Iè, affilare lame. afflitt, afflitto. affr-cc-ddet, orlato. aff-rrè, afferrare. affr-tt-chè, rimboccarsi le maniche. aff-tesc, rompere l'amicizia, puzzare. aff-ttè, affittare. affuchè, soffocare. affuddet, affollato. affulturet, intasato. . affunn, profondo. affunnet, affondato. aff-ziunet, affezionato. afr-chen, africano. agghiaccet, ghiacciato. agghiattè, abbaiare. agghij, aglio. aggium-ndè, ~nsultare. aggiustè, accomodare. agnill, agnello. aggrangh-Ieut, intirizzito dal freddo. agrest, acerbo. agurij, auguri. agust, agosto. agust-nell, triglie piccole. aiatè, soffiarsi il naso. air, ieri. aiutè, aiutare. ala quel, adatto alla circostanza. a-I-c, acciughe. aleij, sbadigliare. aleij o' saul, stare senza far niente. allabbun, mezzo scemo. allammers, dal rovescio. all'an-ch-ven, anno prossimo. allandret, indietro. allaneut, nudo. all'anz-ch-rdeun, all'insaputa. allappit, a piedi. allappost, fatto in senso buono. allarghet, allargato. al1'arij, in cielo, in alto. allas-chè, restringere. all-cchè, leccare. allegr, allegro.
PROVERBI CANOSINI (Curati da Grazia Merafina) 1. JACQ – A’ TRUVL N’ GROSS – A CAVADD! 2. SPEUT N’ GIL C’A’ MBACC T VEN! 3. NAN FACT RMEUR CA SOTT JE TAVLET! 4. LA FODD FEC FE LI FIGHJ C – CHET! 5. PILL BUN QUAN – N VEN CA L’ TRIST NAN MANC – N ME’! 6. JACQ – A’ FN TRAPN A’ RN! 7. SEL E TABBACC C’ TEN U’ VIZZJ S’ L’ ACCATT! 8. DISS FRBRER CA C LI JURN MJ JEVN TUTT, FACEV SCLEJ L’MMIR JND ALL VUTT! 9. CIND’ NIND S – SCATT U’ CIUCC! 10. C’ VEST CPPAUN PER BARAUN! 11. C’ NU S – N T’ MBICC, E C’ NU NAUN T’ SPICC! 12. LA FEMMN ADDUVEND DANNET QUANN SEP U’ JURN DU MRCHET! 13. QUANN STANN ASSEJ GADD MEJ JURN FEC! 14. TEU TIN DU LIBBR JEUN C SIGG E L’ AUT C NAN PAGHEJ! 15. C’ ANN FRCHET L VACC E MUJ N’ SPARTOM L’ CORN! 16. SPART’ M RCCHEZZ C’ ADDUVEND PUVRTE’! 17. L’ ACQ CA NAN FAC N’ GIL STEC! 18. PASQ AMMARZOGNL GUERR E FAMOGN! 19. STIZZ A’ STIZZ SPACCAPRET! 20. QUANN L’ ACQ VEN DA LA MUNDAGN PI LA ZAPP E VE GUADAGN! 21. TRENDA PASS O’ TRTEUR 22. STIZZ A’ STIZZ FEC U’ PANDEN! 23. QUANN MAN LA MURGIAS L’ ACQ STEC APPAS! 24. A TUTT LI SAND CUM JA LA NEGR JA LA BIANC! 25. L’ ACQ D’AGUST JE JUGH E MUST! 26. SAND’ A CATAR – N LA NAIV SAP A’ LA SPN! 27. C’ MARZ N’ GRUGN T’ARROST D’ DUGN! 28. SAND’ BNDITT LA RONDN SAP’ O TITT! 29. JACQ E FUC SCAPP QUANN PUT! 30. MAZZ E PANELL FANN LI FIGHJ BELL, MAZZ SENZ’ A MAZZ FANN LI FIGHJ PACC! 31. FBRER CURT E AMER! 32. TIMB RUSS TIMB M’ BUSS! 33. L’ CAMBEN CA SON – N E L RECCGY CA NAN SENT – N! 34. FE CUR CA DOC JOJ, MA NAN FACENN CUR CA FAZZ JOJ! 35. C LA FATG JEV BON, FADGHEV U’ GALANTOM! 36. C’ TAND, C’ NIND! 37. AJR MORS PIT JOSC S’ SEND U’ FIT! 38. DIMM C C’TRATT CA T’DC C – SI’! 39. TIMB D’UERR OGNI BEUC JA CAVERN! 40. A’ SCJ CU ZUPP T’ AMBER A ZUPP-CHEJ! 41. PRM MN LA PRET E PO’J T – ASCUNN! 42. TIMB D CARSTJ OGNI BEUC JAJ GALLARJ! 43. LI FAZZLITT S’ CHIECN E’ S – STUPN! 44. LA PECR CA FEC MEE PERD U’ VCCAUN! 45. SAN’ TUMMES C NAN VAT NAN CRAT! 46. MEGHJ CRNEUT CA MAL SNDEUT! 47. C FRBRER VOL T FEC ARROST D – D’ OV! 48. LARINZ FEC PERD LI SINZ! 49. NA PARAUL JAJ ASSEJ E DOJ SO’ PICC! 50. TEU SI ACCUM O’ CHEN DU PRINGP, QUAN AVA SCJ ALLA UERR TANN L VEN DA CACHE’! 51. PI PAGHEUR E NA – N FE’ STM! 52. A SCEUT A ROM E A PERS LA POLTRON, O’ SCEUT U’ PEP E L’OCCUPET! 53. CUR O NET C’ LA CAMMS! 54. ROB A – MAJ AIUTM TEU! 55. MEGHJ A TNA’ CIND AMC, CA NAUN CIND NMC! 56. STA STANZ STEC SCITT NU’ LUCCL E SCAPPATIN – N! 57. A SCEUT C FE’ BUN E A FATT MALAMEND! 58. CAND CAND CA T’ PASS! 59. CUSC O’ VIND U’ MIDC NAN - A ABBUSCH NIND! 60. JND A LA VOTT PCCNENN STE’ L’MMIR BUN! 61. QUANN LI GATT MANC – N LI SURG ABBALLN! 62. MSTIR C MSTIR E L PECR O’ LEUP! 63. CIND DUCHET PAGHET U CHEUL RUTT E LA PEN - A PAGHET! 64. NAN SI SPUTENN JND O PIATT CA MANG! 65. LA FATC JE’ CORT MALDITT E SUBT! 66. LA MATN SO’ CICR E LA SAR SO’ FASEUL! 67. MEL NAN FE’ PAGHEUR NAN TIN! 68. AMBART L’ART E MITTL DA PART! 69. JND A LA CHES DU POVRIDD NAN MANC MEJ U STUZZARIDD! 70. A SAN MCHEL, L’EUV JA DOLC ACCUM O MIEL! 71. MEGHJ ASSEUL CA NAUN MALA ACCUMBAGNET! 72. NUMNOSC U’ DIAVL E SPUNDN L CORN! 73. C SEMB MENT, VRGOGN NAN SENT! 74. SCHIRZ C LI FAND E ALLASS STEJ LI SAND! 75. U’ SREN D’ NOTT DEUR ACCUM A NA’ VECCHJ O’ TROTT! 76. ATTACC U’ CIUCC ANDA’ VOL U’ PATREUN! 77. NANG STEC CHIU’ SURD D C NAN VOL SEND! 78. CRIST LI FEC LOR S’ ACCOCCHJN! 79. LA GADDON FEC L’ UV E O’ GADD L FEC MEL U CHEUL! 80. ACCUM SPINN MANG! 81. OGN’ ALLASSET JE PERS! 82. OGNE’ E PPICC AGGIOV! 83. C L’ AMMACULET LA FEF GE’ CHIANDET! 84. C CHIOV U’ PRM FBBRER CHIOV NU MAS E NA STTMEN! 85. LI SOLT FANN JAPROJ L’ D’ OCCHJR PEUR A LI CHET! 86. LA VOTT’ A CHIAN E LA MIGGHJER A’ MBRIEC! 87. DC GIUGN: C NAN ARROV L’OTT NAN M - LEV U’ CAPPOTT! 88. ‘UMMN D’ PANZ, UMMN D’ SUSTANZ! 89. BUTT E FTENDL U CHEN D SPNAZZAUL! 90. LA FATOG S’ CHIEM C – COZZ, NAN M’ NGOZZ NAN M’ NGOZZ 91. U PRM’ ANN A COR A COR, U SCOND’ ANN A CHEUL A CHEUL, U TERZ’ ANN A CALC N - GHEUL ! 92. LI FIGHJ SO D C – LI CRESCH E NAUN D C – LI FEC! 93. VE C SCFOTT E RUMEN SCFTTEUT! 94. LAMC U’ CAPPIDD E MTTIMC LA COPPL! 95. C VEC C LA STRET – A NOV SEP C ALLASS E NAN SEP CE TROV! 96. MEGHJ N’ UV JOSCH CA NAUN NA GADDON QUANIECRE’! 97. AM SCEUT C FE GRAZJ E NAM CHET D’OCCHJR! 98. MARJ CUNTRARJ QUAN CHIOV PORT L’ ACQ ALL PAPR! 99. L’DDOV CA NANZ MANGN A’ PASQ NANZ MANGN CHIEU! 100. TEU E NIND ST PARIND! 101. C TIN TOFR FABBRCSC!
POESIE DIALETTALI :
N’ARV FORT
Sté n’arv fort Ca tè-n ràd-ch ca vann affùnn E cacc frutt d’ogn’e sort E tè-n l’ann ca tè-n u munn
Jà n’arv fort Ca tè-n fronn chia-n d’ fièur Ca s’ add-fènn fingh alla mort Accu-m a n’atté-n ch l’ criatèur
Jà n’arv fort Ca nan z’ spèzz o v-nd-laun Ca sciopp li fièur chiù bbèll e s’ li port A fé summènd a naut’a vann
Jà n’arv fort Chiandé-t jind’a na tèrr’a d-gn-taus E tè-n fièur spars ch’ann avèut la sort D’addubbé u munn…s’ chié-m Canaus
Autore: Numa
L’ANNE CA VE'NE
L’anne ca vène jà cume a n’attène, te pigghje a mène a mène ognè jurne te dèce le pène e u Segnòre ca ce vòle bène jnde o còre ce rumène.
Salèute a tutte li Canusòine nustrène, salèute a li Canusòine ca stanne lundène.
Tutt’enzìme senza làcreme e senza velène ce pegghième a mène a mène, figghje, mamme a attène, u zappatàure e l’urtelène, cure ca gàvete o suttène ca ternòise picche ne tène, cure ca gàvete o suprène ca tène grène e damegiène, chire ca abbasce o sutteragne sò poveridde senza guadagne, chire ca séuse a li palazze de lusse vétene u sàule russe russe.
Ce pegghième a mène a mène, da Canàuse finghe a Melène, da Canàuse parténne cu trène, cume a nu tedéscke ca vèce e vène, all’uneversetè cé léngue ca tène, Stehl, u prevessòre canusòine e taliène.
Augurie a l’anne ca vène che la saléute de cambè sène e che cu core de vulérce chiù bène.
O passète mafallànne o fatte bùne, o fatte dànne, caccème l’anne vécchie che na mazze jinde a le récchie, e all’anne nùve ca mu trèse faciòme féste jnd’ a la chèse, criatuéure, giùvene e anziène, tutt’enzìme, quanta crestiène!
A ognè jéune pe quére ca tène, l’anne nùve ca mu vène purtasse che tutte tanda bène! Autore: Peppino Di Nunno - Stylus Magistri
U SE'NZ D'LA V-T U
Sté cu-r ca ch’ nu post fiss prut-stasc E sté cu-r ca da qua-n nasc s’affr-tt-casc Ogn’e d’èun ch’ cambé bu-n s’ dannasc E alla fôin accoggh-j què-r ca su-m-nasc
Qua-n a murt, s’ pènz, a sp-ccé-t d’ cambé Mang e vôiv sènz’a fart tand’a p-cché Gud-t la vôit, nam’b-nzann a qua-n’jé cré Tand qua-n a murt c’ t’év arr-curdé
Ma sc-chitt chi-r ch’ann cambét ch’ curagg Ch’ ann luttét ch d’allassarc nu messagg O ann murt ch ‘nzguèsc nu m-ragg Ann ca-p-t ca nan zôim sc-chitt d’ passagg
E t’ li tru-v cu naum d’ na stré-t o d’ na chiazz O saup’a nu marm jind alla faccé-t d’ nu palazz Jind’a nu libbr, na poesì-j o nu bbèll monumènd Ma li vôit soprattutt quan n’ r-canusc la summènd
Autore: NUMA
LA M-NNÈZZ
Josc sté-m bbu-n…sté u progrèss Ma cambé-m mmèzz alla m-nnèzz Nan d’ pu-t fé mangh ‘na camm-né-t U fi-t jà brutt ad’ogn’e pizz d’ stré-t
Ad’ogn’e zinn sté sèmb nu cassunètt chiôn chiôn d’ m-nnèzz ca t’aspètt Se tutt vé bbu-n sc-chitt u né-s t’attapp Sc-cand pèur quan da jind zomb ‘na gatt
Li pajo-s ann’ adduv-ndé-t munn-zzé-r Am’arrué-t alla fèzz, nà m’ pé-r o’ vé-r O sté-t la plast-ch ca n’ò ‘rruv-né-t Se cuss jà u progrèss turné-m ’ndré-t
Na volt s’ v-nné-v tutta rrobb’a sfèus D’ confezzion nan g’ sté-v ango-r l’èus Sfèus s’ v-nné-v la m-d-ciôn ch li pann Jo-v e provoli-n nan bacèv-n n-scèun’a dann
La cart d’ li maccarèun nan z’ sc-tté-v Copertin ch li libbr…s’ r-c-clé-v Saup’alla tav-l jèv-n d’ stoff li salvjitt Ch’ d’ajjiatart u né-s d’ stoff li fazz-litt
L’acqu s’ v-vé-v quèr d’ la fundé-n Mù nan la vol-n va-v mangh li ché-n M-nnèzz s’ n’ facé-v picch picch A mmalapé-n s’anghié-v nu mizz sicch-j
S’assev u sicch-j d’ la m-nnèzz La ma-t-n’a subb-t alli sé-j e mèzz Mé-n mé-n ca passé-v u scupataur U sduvaché-v e tutt sp-ccé-v jind’a nnaur
Mu-j qua-n la vé a sc-tté pé-r c’a d’a part E quand’a viagg a da fé…quèss jà l’art Mombrèst d’ tand’a rrobb c’a accatté-m Jà assé d’ cchièu qué-r ca sc-tté-m
NUMA
|
|