Apri una vetrina sul portale di Canosa
Una città, un portale, una passione.  Contatti | Pubblicità | My Canosaweb | Feed Rss
Canosaweb - Home Page
               
GUIDA LA CITTA' TURISMO MULTIMEDIA COMMUNITY VETRINE MY  
 
 

Home page > Guida di Canosa di Puglia > Il Dialetto Canosino

Il Dialetto Canosino
Il Dialetto Canosino.   Il Dialetto Canosino.
del Prof. Thomas Stehl a cura di Francesco Morra.
O partéute San Zavîne   O partéute San Zavîne
Ce l’avèva dîce o scéute a Torìne San Zavîne!
Proverbi dialettali canosini.   Proverbi dialettali canosini.
A cura di Grazia Merafina
PICCOLO DIZIONARIO CANOSINO-ITALIANO

Un piccolo dizionario che aggiorneremo e completeremo nel tempo. Conoscete dei termini che non sono stati inseriti? Aiutateci a comporre il dizionario Canosino > Italiano. Inviateci i vostri scritti a info@canosaweb.it.
 

 
abbachet , placato, calmato.
abbadè, badare.
abbagnet, bagnato.
abbambè, bruciacchiare.
abbasc, abbasso, giù,
abbascè, abbassare, .
abbaaset, giudizioso.
abbatt, battere.
abb-gnet, sazio.
abbiars, avviarsi.
abb-ndars, fermarsi per un po. Dal latino
(Abendo).
abbracheut, rauco.
abbramè, alzare la voce.
abbrazzè, abbracciare. (Abbrazzars la
crauc) soffrire pazientemente.
abbrust-Ieut, abbrustolito.
abbucchè, abboccare.
abbufacchiet, gonfio di acqua.
abbunnanz, abbondanza.
abbusc-chè, guadagnare.
abbusignè, abbisognare.
abbuttars, mangiare molto.
abbuttè, gonfiare.
abbuv-rè, abbeverare.
abbuv-sceut, risorto.
accannet, accollato.
accaparrè, prendersi tutto.
accapputtet, coperto per bene con il
cappotto.
accap-zzè, raccapezzarsi.
accarrè, cacciare.
accar-zzè, accarezzare.
accasè, maritare.
accattè, comprare.
accavaddè, sopraffare.
acc, sedano.
accer, dirimpetto.
accett, accetta. Dal francese (hacchet-
te).
acchiè, trovare, incontrare. Acchiè ch
'nnand.
acchiel, occhiali.
acchiet, trovato. Acchièt la fofm du pet
teuw
achieut, chiudere.
acch-mmogghij, coprire, nascondere.acch-ssit, così.
acciaffè, acchiappare.
acciavattè, acciabattare.
acciss, grossi guai.
acciungh-neut, storpio.
acciupp-net, paralizzato.
acch-liss, eclissi.
acc-rassaul, di fronte al soJe.
acc-rrars, accapigliarsi.
acc-rret, arrabbiato, offeso.
acc-s, ucciso.
accucchiè, unire.
accumbagnè, accompagnare.
accum-gghiè, coprire.
accum-nzè, incominciare.
accund, acconto.
accundandè, accontentato.
accung-rtè, preparere per bene.
accurcè, accorciare.
accurciateur, via breve.
accurdet, accordare. Dal latino (accor-
dare) accontentato.
accust, accanto.
accustè, accostare.
a-c-n-, acino d'uva, bacca.
acqu, acqua. L'acqua truv-l; mar-n; l'ac-
qua sei.
acqua a' vind, acqua a vento.
acquaiul, acquaiolo, venditore di acqua
nei barili.
acquasand, acquasanta.
acquasandir, piletta dell'acqua santa.
acquasel, panzanella.
acquer, brina.
adattè, adattare.
adacquè, innaffiare.
addaur, odore.
addr-zzè, drizzare.
addubbij, anestesia.
addulcesc, addolcire.
Addul-ret, Addolorata.
addum-rè, ritardare.
addunè, raccogliere.
addurm-ndè, addormentare.
addurm-sceut, intormentito, intorpidito.
adduv-nè, indovinare.
aderg, mettere in piedi, alzare, edificare.
adenn adenn, piano piano.
adirt, in piedi. .
acch-resc, allungare.aduchet, educato.
affaccè, affacciare.
affaguttè, piegare in fretta.
affamet, affamato.
affann, affanno.
affarist, affarista.
affascè, fasciare.
affatet, magico.
affaugnet, alterato, guasto.
aff-bbiè, affibbiare.
aff-dè, affidare.
affenn, offendere.
affiatet, affiatato, intesa.
affidd affidd, Affettato.
affitt, affitto.
aff-Iè, affilare lame.
afflitt, afflitto.
affr-cc-ddet, orlato.
aff-rrè, afferrare.
affr-tt-chè, rimboccarsi le maniche.
aff-tesc, rompere l'amicizia, puzzare.
aff-ttè, affittare.
affuchè, soffocare.
affuddet, affollato.
affulturet, intasato. .
affunn, profondo.
affunnet, affondato.
aff-ziunet, affezionato.
afr-chen, africano.
agghiaccet, ghiacciato.
agghiattè, abbaiare.
agghij, aglio.
aggium-ndè, ~nsultare.
aggiustè, accomodare.
agnill, agnello.
aggrangh-Ieut, intirizzito dal freddo.
agrest, acerbo.
agurij, auguri.
agust, agosto.
agust-nell, triglie piccole.
aiatè, soffiarsi il naso.
air, ieri.
aiutè, aiutare.
ala quel, adatto alla circostanza.
a-I-c, acciughe.
aleij, sbadigliare.
aleij o' saul, stare senza far niente.
allabbun, mezzo scemo.
allammers, dal rovescio.
all'an-ch-ven, anno prossimo.
allandret, indietro.
allaneut, nudo.
all'anz-ch-rdeun, all'insaputa.
allappit, a piedi.
allappost, fatto in senso buono.
allarghet, allargato.
al1'arij, in cielo, in alto.
allas-chè, restringere.
all-cchè, leccare.
allegr, allegro.
 
 
PROVERBI CANOSINI (Curati da Grazia Merafina)
1.  JACQ – A’ TRUVL N’ GROSS – A CAVADD!
2. SPEUT N’ GIL C’A’ MBACC T VEN!
3. NAN FACT RMEUR CA SOTT JE TAVLET!
4. LA FODD FEC FE LI FIGHJ C – CHET!
5. PILL BUN QUAN – N VEN CA L’ TRIST NAN MANC – N ME’!
6. JACQ – A’ FN TRAPN A’ RN!
7. SEL E TABBACC C’ TEN U’ VIZZJ S’ L’ ACCATT!
8. DISS FRBRER CA C LI JURN MJ JEVN TUTT, FACEV SCLEJ L’MMIR JND ALL VUTT!
9. CIND’ NIND  S – SCATT U’ CIUCC!
10. C’ VEST CPPAUN PER BARAUN!
11. C’ NU S – N T’ MBICC, E C’ NU NAUN T’ SPICC!
12. LA FEMMN ADDUVEND DANNET QUANN SEP U’ JURN DU MRCHET!
13. QUANN STANN ASSEJ GADD MEJ JURN FEC!
14. TEU TIN DU LIBBR JEUN C SIGG E L’ AUT C NAN PAGHEJ!
15. C’ ANN FRCHET L VACC E MUJ N’ SPARTOM L’ CORN!
16. SPART’ M RCCHEZZ C’ ADDUVEND PUVRTE’!
17. L’ ACQ CA NAN FAC N’ GIL STEC!
18. PASQ  AMMARZOGNL GUERR E FAMOGN!
19. STIZZ  A’ STIZZ SPACCAPRET!
20. QUANN L’ ACQ VEN DA LA MUNDAGN PI LA ZAPP E VE GUADAGN!
21. TRENDA PASS O’ TRTEUR
22. STIZZ A’ STIZZ FEC U’ PANDEN!
23. QUANN MAN LA MURGIAS L’ ACQ  STEC  APPAS!
24. A TUTT LI SAND CUM JA LA NEGR JA LA BIANC!
25. L’ ACQ  D’AGUST JE JUGH E MUST!
26. SAND’ A CATAR – N LA NAIV SAP A’ LA SPN!
27. C’ MARZ N’ GRUGN T’ARROST D’ DUGN!
28. SAND’ BNDITT LA RONDN SAP’ O TITT!
29. JACQ E FUC SCAPP QUANN PUT!
30. MAZZ E PANELL FANN LI FIGHJ BELL, MAZZ SENZ’ A MAZZ FANN LI FIGHJ PACC!
31. FBRER CURT E AMER!
32. TIMB RUSS TIMB M’ BUSS!
33. L’ CAMBEN CA SON – N E L RECCGY CA NAN SENT – N!
34. FE CUR CA DOC JOJ, MA NAN FACENN CUR CA FAZZ JOJ!
35. C LA FATG JEV BON, FADGHEV U’ GALANTOM!
36. C’ TAND, C’ NIND!
37. AJR MORS PIT JOSC S’ SEND U’ FIT!
38. DIMM C C’TRATT CA T’DC C – SI’!
39. TIMB D’UERR OGNI BEUC JA CAVERN!
40. A’ SCJ CU ZUPP T’ AMBER A ZUPP-CHEJ!
41. PRM MN LA PRET E PO’J T – ASCUNN!
42. TIMB D CARSTJ OGNI BEUC JAJ GALLARJ!
43. LI FAZZLITT S’ CHIECN E’ S – STUPN!
44. LA PECR CA FEC MEE PERD U’ VCCAUN!
45. SAN’ TUMMES C NAN VAT NAN CRAT!
46. MEGHJ CRNEUT CA MAL SNDEUT!
47. C FRBRER VOL T FEC ARROST D – D’ OV!
48. LARINZ FEC PERD LI SINZ!
49. NA PARAUL JAJ ASSEJ E DOJ SO’ PICC!
50. TEU SI ACCUM O’ CHEN DU PRINGP, QUAN AVA SCJ ALLA UERR TANN L VEN DA CACHE’!
51. PI PAGHEUR E NA – N FE’ STM!
52. A SCEUT A ROM E A PERS LA POLTRON, O’ SCEUT U’ PEP E L’OCCUPET!
53. CUR O NET C’ LA CAMMS!
54. ROB A – MAJ AIUTM TEU!
55. MEGHJ A TNA’ CIND AMC, CA NAUN CIND NMC!
56. STA STANZ STEC SCITT NU’ LUCCL E SCAPPATIN – N!
57. A SCEUT C FE’ BUN E A FATT MALAMEND!
58. CAND CAND CA T’ PASS!
59. CUSC O’ VIND U’ MIDC NAN - A ABBUSCH NIND!
60. JND A LA VOTT PCCNENN STE’ L’MMIR BUN!
61. QUANN LI GATT MANC – N LI SURG ABBALLN!
62. MSTIR C MSTIR E L PECR O’ LEUP!
63. CIND DUCHET PAGHET U CHEUL RUTT E LA PEN - A PAGHET!
64. NAN SI SPUTENN JND O PIATT CA MANG!
65. LA FATC JE’ CORT MALDITT E SUBT!
66. LA MATN SO’ CICR E LA SAR SO’ FASEUL!
67. MEL NAN FE’ PAGHEUR NAN TIN!
68. AMBART L’ART E MITTL DA PART!
69. JND A LA CHES DU POVRIDD NAN MANC MEJ U STUZZARIDD!
70. A SAN MCHEL, L’EUV JA DOLC ACCUM O MIEL!
71. MEGHJ ASSEUL CA NAUN MALA ACCUMBAGNET!
72. NUMNOSC U’ DIAVL E SPUNDN L CORN!
73. C SEMB MENT, VRGOGN NAN SENT!
74. SCHIRZ C LI FAND E ALLASS STEJ LI SAND!
75. U’ SREN D’ NOTT DEUR ACCUM A NA’ VECCHJ O’ TROTT!
76. ATTACC U’ CIUCC ANDA’ VOL U’ PATREUN!
77. NANG STEC CHIU’ SURD D C NAN VOL SEND!
78. CRIST LI FEC LOR S’ ACCOCCHJN!
79. LA GADDON FEC L’ UV E O’ GADD L FEC MEL U CHEUL!
80. ACCUM SPINN MANG!
81. OGN’ ALLASSET JE PERS!
82. OGNE’ E PPICC AGGIOV!
83. C L’ AMMACULET LA FEF GE’ CHIANDET!
84. C CHIOV U’ PRM FBBRER CHIOV NU MAS E NA STTMEN!
85. LI SOLT FANN JAPROJ L’ D’ OCCHJR PEUR A LI CHET!
86. LA VOTT’ A CHIAN E LA MIGGHJER A’ MBRIEC!
87. DC GIUGN: C NAN ARROV L’OTT NAN M - LEV U’ CAPPOTT!
88. ‘UMMN D’ PANZ, UMMN D’ SUSTANZ!
89. BUTT E FTENDL U CHEN D SPNAZZAUL!
90. LA FATOG S’ CHIEM C – COZZ, NAN M’ NGOZZ NAN M’ NGOZZ
91. U PRM’ ANN A COR A COR, U SCOND’ ANN A CHEUL A CHEUL, U TERZ’ ANN A CALC N - GHEUL !
92. LI FIGHJ SO D C – LI CRESCH E NAUN D C – LI FEC!
93. VE C SCFOTT E RUMEN SCFTTEUT!
94. LAMC U’ CAPPIDD E MTTIMC LA COPPL!
95. C VEC C LA STRET – A NOV SEP C ALLASS E NAN SEP CE TROV!
96. MEGHJ N’ UV JOSCH CA NAUN NA GADDON QUANIECRE’!
97. AM SCEUT C FE GRAZJ E NAM CHET D’OCCHJR!
98. MARJ CUNTRARJ QUAN CHIOV PORT L’ ACQ ALL PAPR!
99. L’DDOV CA NANZ MANGN A’ PASQ NANZ MANGN CHIEU!
100. TEU E NIND ST PARIND!
101. C TIN TOFR FABBRCSC!
 
 
POESIE DIALETTALI :
 
N’ARV FORT
 
Sté n’arv fort
Ca tè-n ràd-ch ca vann affùnn
E cacc frutt d’ogn’e sort
E tè-n l’ann ca tè-n u munn
 
Jà n’arv fort
Ca tè-n fronn chia-n d’ fièur
Ca s’ add-fènn fingh alla mort
Accu-m a n’atté-n ch l’ criatèur
 
Jà n’arv fort
Ca nan z’ spèzz o v-nd-laun
Ca sciopp li fièur chiù bbèll e s’ li port
A fé summènd a naut’a vann
 
Jà n’arv fort
Chiandé-t jind’a na tèrr’a d-gn-taus
E tè-n fièur spars ch’ann avèut la sort
D’addubbé u munn…s’ chié-m Canaus
 
Autore: Numa

 
L’ANNE  CA VE'NE  
 
L’anne ca vène
jà cume a n’attène,
te pigghje a mène a mène
ognè jurne te dèce le pène
e u Segnòre ca ce vòle bène
jnde o còre ce rumène.
Salèute a tutte li Canusòine nustrène,
salèute a  li Canusòine ca stanne lundène.
Tutt’enzìme senza làcreme e senza velène
ce pegghième a mène a mène,
figghje, mamme a attène,
u zappatàure e l’urtelène,
cure ca gàvete  o suttène
ca ternòise picche ne tène,
cure ca  gàvete o suprène
ca tène grène e damegiène,
chire ca abbasce o sutteragne
sò poveridde senza guadagne,
chire ca séuse a li palazze de lusse
vétene u sàule russe russe.
Ce pegghième  a mène a mène,
da Canàuse finghe a Melène,
da Canàuse parténne cu trène,
cume a nu tedéscke ca vèce e vène,
all’uneversetè cé léngue ca tène,
Stehl, u prevessòre  canusòine  e taliène.
Augurie a l’anne ca vène
che la saléute de cambè sène
e che cu core de vulérce  chiù bène.
O passète mafallànne
o fatte bùne, o fatte dànne,
caccème l’anne vécchie
che na mazze jinde a le récchie,
e all’anne nùve ca mu trèse
faciòme féste jnd’ a la chèse,
criatuéure, giùvene e anziène,
tutt’enzìme, quanta crestiène!
A ognè jéune pe quére ca tène,
l’anne nùve ca mu vène
purtasse che tutte tanda bène!
                                                                  
Autore: Peppino Di Nunno - Stylus Magistri
 
 
 
U SE'NZ D'LA V-T U

Sté cu-r ca ch’ nu post fiss prut-stasc
E sté cu-r ca da qua-n nasc s’affr-tt-casc
Ogn’e d’èun ch’ cambé bu-n s’ dannasc
E alla fôin accoggh-j què-r ca su-m-nasc
Qua-n a murt, s’ pènz, a sp-ccé-t d’ cambé
Mang e vôiv sènz’a fart tand’a p-cché
Gud-t la vôit, nam’b-nzann a qua-n’jé cré
Tand qua-n a murt c’ t’év arr-curdé
Ma sc-chitt chi-r ch’ann cambét ch’ curagg
Ch’ ann luttét ch d’allassarc nu messagg
O ann murt ch ‘nzguèsc nu m-ragg
Ann ca-p-t ca nan zôim sc-chitt d’ passagg
E t’ li tru-v cu naum d’ na stré-t o d’ na chiazz
O saup’a nu marm jind alla faccé-t d’ nu palazz
Jind’a nu libbr, na poesì-j o nu bbèll monumènd
Ma li vôit soprattutt quan n’ r-canusc la summènd
 
Autore: NUMA
 
 
 
LA M-NNÈZZ
Josc sté-m bbu-n…sté u progrèss
Ma cambé-m mmèzz alla m-nnèzz
Nan d’ pu-t fé mangh ‘na camm-né-t
U fi-t jà brutt ad’ogn’e pizz d’ stré-t
 
Ad’ogn’e zinn sté sèmb nu cassunètt
chiôn chiôn d’ m-nnèzz ca t’aspètt
Se tutt vé bbu-n sc-chitt u né-s t’attapp
Sc-cand pèur quan da jind zomb ‘na gatt
 
Li pajo-s ann’ adduv-ndé-t munn-zzé-r
Am’arrué-t alla fèzz, nà m’ pé-r o’ vé-r
O sté-t la plast-ch ca n’ò ‘rruv-né-t
Se cuss jà u progrèss turné-m ’ndré-t
 
Na volt s’ v-nné-v tutta rrobb’a sfèus
D’ confezzion nan g’ sté-v ango-r l’èus
Sfèus s’ v-nné-v la m-d-ciôn ch li pann
Jo-v e provoli-n nan bacèv-n n-scèun’a dann
 
La cart d’ li maccarèun nan z’ sc-tté-v
Copertin ch li libbr…s’ r-c-clé-v
Saup’alla tav-l jèv-n d’ stoff li salvjitt
Ch’ d’ajjiatart u né-s d’ stoff li fazz-litt
 
L’acqu s’ v-vé-v quèr d’ la fundé-n
Mù nan la vol-n va-v mangh li ché-n
M-nnèzz s’ n’ facé-v picch picch
A mmalapé-n s’anghié-v nu mizz sicch-j
 
S’assev u sicch-j d’ la m-nnèzz
La ma-t-n’a subb-t alli sé-j e mèzz
Mé-n mé-n ca passé-v u scupataur
U sduvaché-v e tutt sp-ccé-v jind’a nnaur
 
Mu-j qua-n la vé a sc-tté pé-r c’a d’a part
E quand’a viagg a da fé…quèss jà l’art
Mombrèst d’ tand’a rrobb c’a accatté-m
Jà assé d’ cchièu qué-r ca sc-tté-m
 
NUMA

 
Il Dialetto Canosino
COLLEGAMENTI RECAPITI E RIFERIMENTI

Tratto dal Vocabolario Canosino-Italiano . Autore Sabino Armagno - Gennaio 1986

Per ordini di ristampe del vocabolario completo contattare info@canosaweb.it,
provvederemo ad inoltrare le richieste all'autore.
  TORNA ALLA GUIDA DI Canosa di Puglia
 
Canosaweb è un portale gestito da Tel&Web Consulting (copyright 2006-2013). Partita iva 06603850725.

Leggi la nostra privacy policy e i termini di utilizzo del sito.

Contattaci o attiva la vetrina per la tua attività commerciale.
 
Previsioni meteo Canosa Canosa meteo
Aggiungi ai preferiti Aggiungi ai preferiti
Imposta Canosaweb come homepage La tua homepage
  Turismo a Canosa
Informazione ed eventi a Canosa